یک نقد ، یک پیشنهاد
(برای تاسوعا و عاشورای دزفول)
خبر محرم را مداح دعای عرفه داد ، همان زمانی که میان فراز های زیبا و عرفانی دعا روضه خواند…. روضه ای از دستان عباس ، روضه ای از شش ماه و آب … مرثیه خواند… مرثیه ای جانسوز از جوان حسین و سوزنامه ای از دل صبور زینب و…
دعای عرفه، عرفات ، حج ، حسین ، کربلا ، عاشورا…
با درک این چند واژه از همان زمان، در دل های عاشقان شور به پا شد… از مرثیه های مداح همه فهمیدند که کاروان حسین براه افتاده است. قافله ای که هم شور همراه خود دارد هم شعور …. شورش خانواده بود و شعورش هدف مقدسش…. شورش عباس بود و دلاوری هایش ، شورش تیر بود و گلوی اصغر …. شورش زینب بود و قد خمیده اش… شورش 72 لاله پر پر بود …
وشعورش را بزرگ کاروان از ابتدا به همگان فرمود : احیای دین جدش … یعنی احیای همه خوبی ها ، چرا که همه خوبی ها بخواب رفته بودند جز نمازی ناقابل…. حسین احیای همه آن خوبی های خواب رفته را، معرفت کاروان و حرکت خود ساخت.
حال بگذریم که امروزه از تریبون های نسبتا مهم ، درس هایی از عاشورا می گیرند که جای بسی تأمل دارد …
توبه حر و توبه فلان و فلان( حدس میزنم فلان های ذهن من همان، فلان های شخصیت ذهن شماست) … قیاس مع الفارغی که بویی از عاشورا را ندارد
صحبت های حسین بن علی(ع) و دعوت های حسین بن علی(ع) را در کربلا یا نشنیده اند یا …. که از آن به مذاکره و تعامل یا همان برد ـ برد امروزی ها یاد می کند و……
از مقدمه بالا که بگذرم می خواهم یک نقد یا درد و دل یا پیشنهاد ، دوستانه و بدون هیچ لفظ قلمی بنویسم، ساده و بدون تکلف . نقدی بر تاسوعا و عاشورای دزفول ، دردو دلی از وضعیت هیأت عزاداری، و یک پیشنهاد شاید برای اصلاح وضعیت که نیازمند نظر شما دوستان مهرابی عزیز است.
( اگر چاشنی طنز گاها با متن زیر همراه است ، بعلت یک مقدار طنز بودن قضیه بنظر شخصی من است. از اینکه این متن در ایام محرم منتشر شده و درباره محرم است از حضور شما و ساحت حضرات آل الله معذرت می خواهم، امید که این متن راهی باشد برای اصلاح )
محرم در دزفول شورش مثال زدنی است و شعورش به عنایت حضرت و همت عزاداران مقبول درگاه الهیست انشاالله.
سنت تاسوعا و عاشورای حسینی را در دزفول که همه می دانیم … حرکت هیأت ها از جنوب به شمال و یا بلعکس که از سالهای گذشته بوده و ظاهرا با طینت پاک مردم دزفول درهم تنیده شده است … لذا تغییر و برداشتن آن ، نه کار من است ، نه به صحبت من … شاید روش صحیحی است ، و باید ادامه یابد ، این به بزرگان شهر مربوط است و دلایلشان… فعلا که روال تاسوعا و عاشورای دزفول همین است. اما بنظر من اصلاح آن شاید امکا نپذیر است و به من و دوستانی که توانایی تحول و اصلاح و دغدغه دارند می تواند مربوط باشد ، البته به همت و فکر دوستان و حمایت مسئولان.
هیأت های عزاداری در جای خود مقدس و وجودشان مایه تبلیغ حادثه بزرگ عاشورا است، اما بزعم من کیفیت خود را از دست داده اند.
سال گذشته در تاسوعا و عاشورا یک حساب سرانگشتی کردم … زمان های مفید و غیر مفید در مسیر های عزاداری را ارزیابی نمودم … در هیأت ها چرخ می زدم و وضعیت آنها را از نزدیک میدیم … مسائل خاصی نیستند که من تنها آنها را متوجه شده ام ، همه با این معضلات کم یا بیش آشنا هستند.
ترافیک … ترافیک که قربانش بروم از ماشین ها گذشته و به جان هیأت ها افتاده ، مسئول هیأت ها دست نجنبند ، پشت ترافیک می افتند و آن هم چه ترافیکی… دعوا و سرو صدا برای عبور از تقاطع که دور از شأن عزادار حسینی است.
اتلاف وقت … عنصر بعدی است که بلای جان در ترافیک ماندگان است. عزاداران و مداح هیأت در زمانی که معطل هستند و در ترافیک مانده اند ، به دلیل خسته نشدن عزاداران و معیوب نشدن صدای مداحان عزیز ، آنتراک به هیأت می دهد ( این را علنا در هیأت اعلام می کنند ، شاید شنیده باشید)تا خسته نشوند و بقول خودشان در مسیر اصلی عزاداری کنند… ببخشید دوستان چند سوال، اولاً خسته شدن برای عزاداری امام حسین(ع) آن هم در دو روز مهم تاسوعا و عاشورا معنا دارد ؟؟؟ شایدداشته باشد، ولی بجان باید خرید … و ثانیاً ” مسیر اصلی عزاداری” ببخشید ، این مسیر اصلی یعنی چی؟ یعنی ما موظفیم در مسیر اصلی فقط عزاداری کنیم؟؟
( البته سوء تفاهمی نسبت به عزیزان و عزاداران امام حسین (ع) نشود ، همه عزاداران اینگونه نیستند ولی غالباً اینطور مشاهده می شود.)
در ادامه این عنصر دوم ، اگر توجه داشته باشید هر آنتراک یا زمان استراحت حدود 15 تا 20 دقیقه طول می کشد . بعد هیأت 5 تا 10 دقیقه حرکت می کند، و دوباره باز ترافیک و بعد از چند لحظه زمان استراحت بعدی شروع می شود، تـــــــــــــــــا بقول معروف در مسیر اصلی صبح یا ظهر عاشورا بیافتند …حواستان باشد مسیر اصلی!!!…. حال بگذریم که این زمان در مسیر افتادن، آیا موقع اذان می شود یا نه؟!!…
عنصر سومی که به نظر من بدتر است از آن دوتای اولی … روش پرکردن وقت استراحت است … ( صحبت من هم همین است ، هدف از متن من هم رفع این معضل است ، در واقع کاری که بنظر من می شود بچه مسجدی ها و بچه های دغدغه مند فرهنگی انجام دهند ، تقریبا رفع این معضل است و همینجاست )
پرکردن وقت استراحت … می شود معضلی برای، سراغ زندگی هم را گرفتن ، مطلع شدن ورفع مشکلات دنیوی همدیگر ، گاها جک تعریف کردن ، خندیدن (بصورت قاه قاه) و… ( این موارد را زیاد در تاسوعا و عاشورا دیده ام ، شاید شما هم دیده باشید ، اگر قصد تجربه دارید ، روز عاشورا ساعت 9 تا 11 صبح مسیر چهار راه امام(ره) تا خیابان فتح المبین را آهسته و با دقت قدم بزنید)
این کارها می شود کار های من و شما … بخاطر ترافیک ، بخاطرماندن و معطلی . من هم اینطور هستم ، از یکجا ماندن و بیکاری بیزارم ، خودم را باید سرگرم کنم ، حالا چه بهتر از اینکه با دوستانم که چند ماهی است ازآنها بی خبر بوده ام و اکنون در هیأت در کنار من هستند صحبت کنم و جک برای هم تعریف کنیم تا اموراتمان بگذرد و در مسیر اصلی (!!!) بیافتیم …. این را گفتم که نگویید نویسنده خود را مبرا می داند ، نه ذاتا انسان از رکود بیزار است من هم اینطور هستم.
(دوباره میگویم صحبت های من به همه مردم نیست ، برخی ها ارزش این روزها را بیشتر از من میدانند و بیشتر از من بهره میبرند… ولی غالب آنچه که سال گذشته دیده ام را میگویم….)
حالا بماند معضلات دیگر این عزاداری ، که دست از سر ما بر نمیدارد… (منظور اینکه اصلاح نمی شود.)
اما راهکار … راهکاری به ذهن من رسید برای حداقل برطرف کردن ضعف سوم و دوم(اتلاف وقت)، و آن ایجاد ایستگاه های معرفتی همچون ایستگاه های صلواتی (پفک ، لواشک و ساندویچ کالباس (!!!)) است ، نه ببخشید، اشتباه شد ما که اینجور نذری نمی دهیم ! … تا هم حدودی جلوی اتلاف وقت گرفته شود و هم راهی برای افزایش معرفت شود تا در آینده شاهد تمثیلاتی همچون توبه حر و تعامل و مذاکره و…. امروزه نشویم( همان که در مقدمه اشاره شد)
هر درس عاشورا یک ایستگاه معرفتی شود… مثلاً امر بمعروف و نهی از منکر یا نماز یا حجاب یا …. و در مسیر پرترافیک هیأت ها نصب شوند ، در واقع مجدد احیای دین پیامبر را کنیم ، نه اینکه مثل آن زمان همه خوبی ها خواب رفته باشند ،نه، خدا نکند ، ولی اگر سهل انگاری می شوند دوباره با این کار در عاشورا تذکر و یادآوری شوند، و با برنامه های خوب و متنوع ودرعین حال جذاب و باحفظ ارزشهای این ایام ، باحضور طلبه یا کارشناس آگاه در آن زمینه ایستگاه، محصولات فرهنگی یا برنامه جذاب فرهنگی و معرفتی برای کودکان و نوجوانان و حتی بزرگسالان اجرا نمایند ، تادرکنار شور مردم خوب دزفول و عزاداران عاشق حسینی ، بال معرفتی این عزاداری تقویت شده و امید که راهی برای کاستن این ضعف های اشاره شده باشد…
این راهی بود که بذهن من رسید …. دوستان مهرابی و خوانندگان محترم این متن می توانند نظرات خود را بیان کنند و موافقت یا مخالفت خود را مطرح نمایند و یا با راهکار های و ایده های بهتری سعی در پر کردن خلا معرفتی این ایام خصوص دور روز تاسوعا و عاشورا داشته باشند …
شرمنده از محضر دوستان اگر این مطالب مفید واقع نشد و یا بسیار زیاد بطول انجامید…. بنده را عفو نمایید.
الهی محرم امسالمان را پر شور تر و شناختمان را نسبت به عظمت عاشورا بیشتر برگردان و بحق امام حسین مان ، مولایمان حضرت مهدی(عج) را به فریاد همه عاشقان و منتظرانش برسان…. اللهم آمین
علی شادمان فر
3 آبان 1393/ 30 ذی الحجه 1435
